Op 21 april 2020 heeft Minister Ollongren het aangepaste ontwerp Besluit Kwaliteitsborging voor het Bouwen (BKB) aangeboden aan de Eerste en Tweede Kamer. Ottilie Laan (De Bouwadvocaat) schreef samen met Marcel Ponjée (BouwKwaliteit Plus) en Erik Schot (PlanGarant) een stuk over de belangrijkste wijzigingen en aanvullingen ten opzichte van het vorige ontwerpbesluit. In dit artikel lees je een  vereenvoudigde samenvatting daarvan inclusief een link naar de volledige tekst. Ottilie Laan is advocaat bouw- en vastgoedrecht bij Bavelaar advocaten. Zij helpt opdrachtgevers met het maken van duidelijke afspraken en heldere communicatie tussen partijen in bouwprojecten. 

Het BKB wijzigt de bouwtechnische voorschriften van het Bouwbesluit 2012 niet. Het BKB geeft regels over de kwaliteitsborging tijdens het bouwproces om te komen tot een bouwwerk dat voldoet aan de voorschriften.

Inhoud BKB

Paragraaf 1.8 wijzigt het Bouwbesluit 2012 door toevoeging van:

 De aanwijzing van bouwwerken die onder gevolgklasse 1 vallen. Dit zijn eenvoudige bouwwerken waarmee het stelsel van start gaat;

 De minimumeisen waaraan een instrument voor kwaliteitsborging moet voldoen;

 De procedure die de toelatingsorganisatie en instrumentaanbieders moeten volgen bij de aanvraag om toelating van een instrument voor kwaliteitsborging;

 Een omschrijving van de gegevens die de instrumentaanbieder overlegt aan de toelatingsorganisatie en welke daarvan in een openbaar register worden opgenomen;

 Hoe de kosten van de toelatingsorganisatie worden doorberekend aan een instrumentaanbieder;

 De gegevens die bij de gereedmelding van een bouwwerk worden overlegd aan het bevoegd gezag;

 De taken van de toelatingsorganisatie;

 Enkele wijzigingen in het Besluit Crisis- en herstelwet in verband met de gevolgen van het nieuwe stelsel voor lopende projecten.

Wijzigingen ten opzichte van het oorspronkelijke BKB

Hieronder vind je de belangrijkste wijzigingen.

1. De aanwijzing van vergunningplichtige en meldingplichtige bouwactiviteiten in het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL) conform de formulering in de Omgevingswet;

2. Het aangepaste BKB wijst geen bouwbesluittoetsvrije bouwwerken meer aan. Deze bouwwerken zijn onderdeel geworden van de voor de technische bouwactiviteit vergunningvrije bouwwerken onder de Omgevingswet. Aangewezen bouwwerken onder gevolgklasse 1 worden onder de Omgevingswet meldingplichtig in plaats van vergunningplichtig. Hierin wordt geen beschikking op aanvraag genomen. De proceduretijd is verkort van 8 naar 4 weken, er is geen inhoudelijke toetsing en geen bezwaar. Er kunnen geen leges meer worden geheven.

3. N.a.v. het Bestuursakkoord zijn de regels over de inhoud van het dossier bevoegd gezag en het borgingsplan inclusief de risicobeoordeling verder ingevuld. De rol van het bevoegd gezag in het kader van toezicht en handhaving is nader toegelicht.

4. De uitbreiding van de taken van de toelatingsorganisatie vanwege werkzaamheden i.v.m. het erkende stelsel van kwaliteitsverklaringen bouw. Deze uitbreiding staat los van de implementatie van de wet in de Omgevingswet en het Bestuursakkoord.

Regels instrumenten kwaliteitsborging

Doel is dat toezicht plaatsvindt tijdens alle fases van het bouwproces zodat de gemeente kan handhaven als dat nodig is. Daarom zijn de eisen voor de inhoud van het bevoegd gezag uitgebreid. De gemeente wordt vooraf en tijdens de bouw geïnformeerd over de bouwkwaliteit zodat zij toezicht houdt op alle fases van het bouwproces en zo nodig kan handhaven. Bij het indienen van de melding levert men een borgingsplan inclusief risicobeoordeling aan. Tijdens de bouw informeert de kwaliteitsborger direct over geconstateerde afwijkingen van de bouwtechnische voorschriften. Dit gaat om afwijkingen die de bouwer niet herstelt waardoor het bouwwerk niet aan de bouwtechnische voorschriften voldoet. Een afwijking die nog aangepast kan worden en hersteld is hoeft niet te worden gemeld. Na de realisatie van het bouwwerk krijgt het bevoegd gezag het dossier met alle relevante informatie over het gerede bouwwerk inclusief de verklaring van de kwaliteitsborger dat het bouwwerk naar zijn oordeel voldoet aan de bouwtechnische voorschriften. Tijdens de bouw De gemeente krijgt ten opzichte van het huidige stelsel geen nieuwe toezichts- of handhavingstaken en zal naar verwachting op termijn risicogestuurd toezicht gaan houden. Gemeenten kunnen tijdens de bouw handhaven op basis van informatie van de kwaliteitsborger, maar ook op basis van signalen van derden zoals omwonenden. Men kan momenten kiezen waarop een inspecteur toezicht komt houden op de bouwplaats. De initiatiefnemer moet deze informatie op verzoek aan de gemeente overleggen. Ook moeten alle op de bouwplaats aanwezigen meewerken. Bij gereedmelding van het bouwwerk wordt informatie verstrekt over de manier waarop tijdens de bouw rekening is gehouden met de in het borgingsplan opgenomen risico’s.

Eisen instrumenten kwaliteitsborging

In het borgingsplan met risicobeoordeling legt de kwaliteitsborger de risico’s en de beoordeling hiervan vast. Hij beschrijft ook hoe hij de risico’s beheerst van niet voldoen aan de bouwtechnische voorschriften of voorschriften die op grond van dit besluit gesteld zijn. De kwaliteitsborger beoordeelt integraal of de bouwwerkzaamheden voldoen aan de technische vereisten. Inspectiepunten en controlemomenten in het borgingsplan baseert hij op de risico’s die met het ontwerp, het bouwplan en de uitvoering samenhangen. Denk aan type bouwwerk, gekozen bouwwijze, lokale omstandigheden of belendingen. Rekening houdend met lokale omstandigheden die van invloed kunnen zijn op de technische uitvoering van het bouwwerk. Bijvoorbeeld bij drassige grond het bouwplan controleren en beoordelen of de fundering hiervoor geschikt is. Essentieel onderdeel is het beoordelen van het ontwerp voordat de uitvoering start. De kwaliteitsborger moet aangeven welke punten voor de start van de bouw aangepast moeten worden. De aannemer moet deze punten oplossen voordat de kwaliteitsborger een borgingsplan kan vaststellen. Maar de aannemer draagt niet altijd ontwerpverantwoordelijkheid. Dit is afhankelijk van de afspraken met zijn opdrachtgever. De aannemer heeft onder de WKB wel een (verscherpte) waarschuwingsplicht om zijn opdrachtgever o.a. te waarschuwen voor fouten in het ontwerp. 

Integrale beoordeling door kwaliteitsborger

Belangrijk uitgangspunt is dat toepassing van een instrument voor kwaliteitsborging leidt tot een integrale beoordeling van de kwaliteit van een bouwwerk en de verschillende onderdelen van het bouwwerk in samenhang worden beoordeeld. Het instrument moet beschrijven hoe de kwaliteitsborger deze integraliteit en samenhang borgt. Het besluit laat vrij op welke manier een instrumentaanbieder dit uitwerkt. Dit geeft vrijheid om hiervoor methoden en technieken te ontwikkelen.

Strikte onafhankelijkheid kwaliteitsborger

Een kwaliteitsborger moet volstrekt onafhankelijk zijn van de bouwwerkzaamheden waarvoor hij de kwaliteitsborging uitvoert. Het instrument voor kwaliteitsborging moet voorschrijven dat hij geen enkel belang bij de uitvoering van de werkzaamheden mag hebben. De kwaliteitsborging mag dus niet worden uitgevoerd door een partij die betrokken is bij ontwerp, advisering, productie, levering, installatie, bouw of inkoop van (onderdelen van) het betreffende bouwproject. Een kwaliteitsborger kan bij bepaalde onderdelen van het bouwwerk rekening houden met de bedrijfsinterne kwaliteitscontroles van de aannemer. Hij heeft dan minder werk, maar blijft verantwoordelijk voor zijn eindoordeel.

Opleiding kwaliteitsborger

Kwaliteitsborging wordt uitgevoerd door een rechtspersoon of natuurlijk persoon. Het gaat om de aanwezige deskundigheid bij het bedrijf dat de kwaliteitsborging organiseert. De kwaliteitsborger mag personen inhuren om de kwaliteitsborging uit te voeren als zij samen beschikken over de noodzakelijke deskundigheid voor het betreffende bouwproject. Uit zijn administratie moet blijken dat deze ingehuurde kwaliteitsborgers voldoen aan de gestelde eisen. De kwaliteitsborger blijft eindverantwoordelijk. Hij is als opdrachtnemer aansprakelijk als de door hem ingehuurde derde een fout maakt bij de uitvoering van zijn werkzaamheden als kwaliteitsborger.

Inhoud dossier bevoegd gezag

Voor het toezicht moet een plattegrond van het bouwwerk direct beschikbaar zijn met informatie hoe het bouwwerk is gebouwd inclusief de gebruiksfuncties. Het dossier moet - naast de verklaring van de kwaliteitsborger - extra informatie geven over belangrijke punten bij het toezicht op de bestaande bouw en het gebruik ervan. Zoals aanduiding van gebruiksfuncties, verblijfsgebieden, verblijfsruimten en afmetingen en maximale bezetting van alle ruimten. Plus gegevens als aard en plaats van brandveiligheidsinstallaties, noodverlichting en gegevens over de constructie. Deze gegevens zijn ook nodig bij bouw en oplevering, ze hoeven niet apart opgesteld te worden. Verder zijn verplichte onderdelen van het dossier de gegevens en bescheiden over ventilatiesysteem en energiezuinigheid van het bouwwerk. Het bevoegd gezag heeft 10 werkdagen na ontvangst van de melding om te beoordelen of het dossier volledig is. Als het dossier onvolledig is kan de gemeente besluiten dat het bouwwerk niet in gebruik mag worden genomen. 

Meer weten? Het volledige artikel vind je hier