adobestock_368865482....

Een kwartaal onderweg met de BENG

Een kwartaal onderweg met de BENG

Vanaf 1 januari 2021 is de BENG (Bijna Energie Neutraal Gebouw) van toepassing. Na vijfentwintig jaar rekenen met de Energie Prestatie Coëfficiënt (EPC) moeten we nu een BENG-berekening maken. InterCom vroeg Anouk Dumans – de Hoog, Jourdain Martens en Gelly Sehat naar hun ervaringen daarmee.

Door: Jacomien Wolfkamp

 

Een kwartaal onderweg met de BENG

Wat is jouw rol met betrekking tot de BENG?

Anouk Dumans – de Hoog, directeur en opleider bij Envire reageert als eerste op deze vraag. “Wij verzorgen als opleidingsinstituut de BENG-cursus in diverse vormen. De cursus kan zowel via e-learning als via incompany praktijkbijeenkomsten gevolgd worden, maar natuurlijk ook in een combinatie van beide werelden.”

Jourdain Martens is directeur bij Develop.inc. “Wij ontwikkelen integrale concepten voor duurzame en energiezuinige gebouwen en verzorgen de engineering van projecten die daarmee worden ontwikkeld, ontworpen en gebouwd. Bij ons is het thema energieprestatie daarom een belangrijk aspect. Wij rekenen de effecten van energiezuinige maatregelen door vanaf de vroegste fase van conceptontwikkeling tot aan de feitelijke prestaties in de praktijk.”

Gelly Sehat werkt als kwaliteitsborger bij PlanGarant. “Ik toets in mijn dagelijks leven als kwaliteitsborger veel Bouwbesluitberekeningen, waaronder de BENG berekeningen” vertelt ze. “Daarnaast ben ik de cursusleidster BENG bij Envire.”


Is de BENG de juiste weg of een ellendige methode? 

“Iedere stap in de richting van energieneutraliteit moet in onze ogen worden aangemoedigd” vindt Anouk Dumans. “Hiermee zijn we er natuurlijk niet, maar het is een mooie stap als aanzet naar een wereld die wij een stukje beter achterlaten.”

Jourdain Martens: “BENG is een toetsings- en beleidsinstrument om de voortgang binnen de energiebesparing te monitoren en de CO2-reductie stap voor stap te reduceren. De opzet is evenwichtiger dan de EPC doordat je nu naar vier prestatieonderdelen kijkt; BENG 1 (energiebehoefte voor verwarming en koeling), BENG 2 (primair fossiel energiegebruik), BENG 3 (aandeel hernieuwbare energie) en TOjuli (risico op oververhitting). We leggen niet langer de focus op één aspect, de EPC-score. Die kon eenvoudig worden dichtgerekend met bijvoorbeeld een extra PV-paneel.”

Gelly Sehat: “BENG is zeker de juiste stap richting energie-neutraliteit en moet vooral gezien worden als een belangrijke tussenstap.”

Heb jij of hebben jullie al ervaringen kunnen opdoen de BENG? 

“Ja wij verzorgen nu de cursus voor ruim 100 deelnemers” antwoordt Anouk. “Zowel in de abonnementen van Envire die straks ook de Permanente Educatie voor de BENG ontvangen als de losse cursus. Ondanks de beperkende coronamaatregelen hebben wij met incompany online praktijkbijeenkomsten al een grote groep op dit onderwerp bijgeschoold. Dat is leuk om te zien.” 

Jourdain: “In 2015 deden wij onze eerste ervaringen op toen de BENG-indicatoren nog werden berekend met de NEN 7120. Tussen 2015 en eind 2018 hebben wij concepten ontwikkeld en doorgerekend met de toen gevormde BENG-indicatoren en -eisen. Daaraan voldoen was een hele klus, maar bleek mogelijk. Oktober 2018 werden de nieuwe eisen en rekenmethoden gevormd. Wij  hielpen producenten, toeleveranciers en brancheverenigingen met het onderzoek naar de impact van BENG conform NTA 8800 en de gevolgen van de gestelde eisen door BZK en RVO.”

“Eind 2018 en begin 2019 maakten we veel analyses met de NTA 8800 Validatietool in opdracht van producenten bouwmaterialen, installatietechnieken en de branchevereniging voor producenten van isolatiematerialen (NII). De voorgestelde eisen uit 2018 bleken afgezwakt en eenvoudiger haalbaar dan de eisen uit 2015. Wij hielpen o.a. de NII om de eisen alsnog te verzwaren en dat is voor een deel gelukt. Sinds zomer 2020 ontwikkelen wij onze concepten voor zowel nieuwbouw als bestaande woningen verder door zodat ze aansluiten bij de nieuwe BENG eisen van 2021.” 

Gelly: “Wij hebben binnen onze organisatie de BENG cursus van Envire gevolgd om up-to-date te blijven. De eerste BENG berekeningen zijn inmiddels getoetst door diverse collega’s.”

Wat is jou in het algemeen opgevallen met betrekking tot de BENG? 

“Dat het erg toegankelijk is” zegt Anouk. “Ik heb Filosofie gestudeerd en kan de BENG zonder een technische opleiding goed volgen.” 

Jourdain: “De BENG-eisen zijn vrijwel niet aangescherpt en eenvoudig haalbaar voor de meest voorkomende woningtypes, vooral rijwoningen en appartementencomplexen. Er zijn woningen waarbij de energieprestatie zelfs afgenomen is, maar dat zijn uitzonderingen. Gemiddeld presteren de huidige BENG-woningen ongeveer gelijk aan de EPC 0,4-woningen. De BENG is zeer gevoelig voor kleine veranderingen. Een oriëntatieverschil van de woning heeft consequenties voor met name BENG 3 en TOjuli. Dat geldt ook voor (kopers)opties zoals dakkapellen, aanbouwen en glaspuien met openslaande deuren. Een ‘one size fits all oplossing’ is daardoor minder eenvoudig.”
“Soms kunnen woningen met energetisch slechtere maatregelen eenvoudiger aan de BENG-eisen voldoen dan betere varianten. Bijvoorbeeld woningen met een warmtepomp en ventilatiesysteem C voldoen eerder dan dezelfde woningen met balansventilatie omdat ze een grotere warmtebehoefte hebben. Daarmee hebben ze een groter aandeel in de duurzaam opgewekte energie in BENG 3.”

Gelly vindt het opvallend dat er op dit moment nog te weinig gediplomeerde adviseurs werkzaam zijn om de nieuwe bouwplannen af te kunnen melden. “Daarnaast mag de vertaling van de theorie van BENG naar de praktijk naar mijn idee helderder in kaart gebracht worden” zegt ze. “Gelukkig heeft dat binnen Envire de nodige aandacht.”

Wat gaat er volgens jou nog niet goed?   

Anouk: “De wet trad dit jaar in werking op 1 januari. In die maand zagen wij een grote behoefte ontstaan aan BENG cursussen. Dat is opmerkelijk omdat de meeste mensen op dat moment al van de nieuwe wet op de hoogte hadden moeten zijn. Wellicht werd gedacht dat een cursus in deze tijd erg lastig is, maar onze online e-learnings zijn van een kwalitatief hoog niveau. Daarmee kun je ook in deze tijd op een leuke manier leren hoe de BENG wetgeving in elkaar zit.”

“Hoewel BENG geen ontwerptool is, is het toch een goede methode om de energieprestatie voor woningen te optimaliseren” zegt Jourdain. “Wat beter kan is de harmonisatie van de eisen. Die kunnen voor de meest voorkomende gebouwtypen scherper, in veel gevallen zonder hogere (levensloop)kosten.”

Gelly: “De BENG eisen zijn de absolute minimum eisen. Helaas zien we dat minimumeisen in de markt als snel als maximumeisen gezien en vertaald worden. Ik hoop dat we ons ervan bewust zijn dat er veel mogelijk is om de BENG proof-bouwplannen een stuk ambitieuzer te ontwerpen en uit te voeren dan de BENG. Er mag best een stap hoger gezet worden richting ENG bouwen.”

Wat moet er naar aanleiding van jouw ervaringen gebeuren? 

“We moeten met elkaar in de sector verder denken dan het traditionele leren” vindt Anouk. “Vanwege corona kunnen we niet met elkaar in een klasje zitten, maar er zijn in deze tijd veel meer mogelijkheden en oplossingen om samen mooie leerprogramma’s te bedenken voor alles wat op ons afkomt. Denk aan grote zaken zoals de nieuwe Omgevingswet, maar straks ook de MPG bijvoorbeeld.”

Jourdain zegt “als in een volgende aanscherpingsfase ingezet wordt op volledig energieneutrale nieuwbouw (BENG 2-waarde ≤ 0 kWh/m2 en BENG 3 ≥ 100%) neemt dat de onbalans in de huidige eisen weg. Deze verzwaring leidt tot iets hogere bouwkosten (vooral meer PV-panelen), maar ook tot lagere maandlasten. Dit kunnen wij doorrekenen met ons Rekenmodel voor de Economische Prestatie van Gebouwen (REPG®).”

“Er moet veel meer aandacht komen voor het hele traject vanaf het begin van een ontwerp” vindt Gelly. “Ook moet er vaker integraal worden nagedacht over de verschillende onderdelen en de samenhang daartussen. Denk bijvoorbeeld aan de gekozen materialen in het ontwerp, aanbieden van kopers opties, installaties, energieprestatieplaatje, zomercomfort etc. Pas aan het eind van het ontwerp na gaan denken over de energieprestatie van het gebouw en het invullen van een berekening is niet meer mogelijk. Compenseren met eventueel extra PV panelen is niet meer aan orde binnen het BENG stelsel!”


Wat wil jij collega’s in jouw werkveld meegeven met betrekking tot de BENG of iets anders, bijvoorbeeld de Milieu Prestatie Gebouwen (MPG)? 

Anouk: “Ga aan de slag, leid jezelf en/of je team op om bij nieuwe wetswijzigingen proactief te kunnen handelen.”

Jourdain: “Het hogere doel is integrale besparing op de CO2-uitstoot. Hoewel de opzet van de weegfactoren BENG en MPG verschillen en er andere inputgegevens worden vereist ben ik een voorstander van integratie. Dit is technisch mogelijk en mijns inziens ook niet heel lastig. De factor (de)monteerbaarheid zou ik nog wel willen toevoegen, zeker met het oog op circulair bouwen.”

Gelly: “Ik wil mijn collega’s graag meegeven dat ze de volgende stap richting energieneutraliteit (denk aan MPG en BENG), als een uitdaging zouden moeten zien. Het gaat uiteindelijk om gezonde, comfortabele en leefbare gebouwen waarin mensen zich prettig voelen en die vanzelfsprekend energiezuinig zijn. De eisen als BENG en MPG zijn randvoorwaarden.”

Welke vraag heb je gemist? 

Alleen Anouk geeft aan dat ze een vraag heeft gemist. “Ik mis de vraag wat wij vinden van de gedachte achter de wet” zegt ze. “Nieuwe wetgeving is vaak een uitwerking van een hoger doel waarvan wij als maatschappij (als het goed is) vinden dat het anders of beter geregeld zou moeten worden.”

En heb je nog een wens met betrekking tot de BENG? 

Anouk: “Ik hoop dat de BENG zich verder ontwikkelt naar het niveau waarbij wij de aarde een stukje mooier achterlaten voor onze toekomstige generaties.” 

Jourdain: “Mijn wens heb ik hierboven verwoord. Dat is integratie van BENG en MPG waarbij de factor (de)monteerbaarheid toegevoegd wordt.” 

Gelly: “Als de markt voldoende ervaring heeft opgedaan met de nieuwe BENG-eisen mogen die eisen wat mij betreft binnen twee jaar aangescherpt worden; weer een stapje dichter bij de echte ENG. 😊


Bedankt Anouk, Jordain en Gelly voor jullie bijdrage aan dit artikel. InterCom wenst jullie veel succes om de kennis en uitvoering van de BENG verder vorm te geven!


Bouwkunde

Anouk Dumans - de Hoog
Directeur en opleider bij Envire

Joudain Marten
Directeur bij Develop.inc.

Gelly Sehat
Kwaliteitsborger bij PlanGarant

roy gertjan sander
adobestock_368865482....

Een kwartaal onderweg met de BENG

Wat is jouw rol met betrekking tot de BENG?

Anouk Dumans – de Hoog, directeur en opleider bij Envire reageert als eerste op deze vraag. “Wij verzorgen als opleidingsinstituut de BENG-cursus in diverse vormen. De cursus kan zowel via e-learning als via incompany praktijkbijeenkomsten gevolgd worden, maar natuurlijk ook in een combinatie van beide werelden.”

Jourdain Martens is directeur bij Develop.inc. “Wij ontwikkelen integrale concepten voor duurzame en energiezuinige gebouwen en verzorgen de engineering van projecten die daarmee worden ontwikkeld, ontworpen en gebouwd. Bij ons is het thema energieprestatie daarom een belangrijk aspect. Wij rekenen de effecten van energiezuinige maatregelen door vanaf de vroegste fase van conceptontwikkeling tot aan de feitelijke prestaties in de praktijk.”

Gelly Sehat werkt als kwaliteitsborger bij PlanGarant. “Ik toets in mijn dagelijks leven als kwaliteitsborger veel Bouwbesluitberekeningen, waaronder de BENG berekeningen” vertelt ze. “Daarnaast ben ik de cursusleidster BENG bij Envire.”


Is de BENG de juiste weg of een ellendige methode? 

“Iedere stap in de richting van energieneutraliteit moet in onze ogen worden aangemoedigd” vindt Anouk Dumans. “Hiermee zijn we er natuurlijk niet, maar het is een mooie stap als aanzet naar een wereld die wij een stukje beter achterlaten.”

Jourdain Martens: “BENG is een toetsings- en beleidsinstrument om de voortgang binnen de energiebesparing te monitoren en de CO2-reductie stap voor stap te reduceren. De opzet is evenwichtiger dan de EPC doordat je nu naar vier prestatieonderdelen kijkt; BENG 1 (energiebehoefte voor verwarming en koeling), BENG 2 (primair fossiel energiegebruik), BENG 3 (aandeel hernieuwbare energie) en TOjuli (risico op oververhitting). We leggen niet langer de focus op één aspect, de EPC-score. Die kon eenvoudig worden dichtgerekend met bijvoorbeeld een extra PV-paneel.”

Gelly Sehat: “BENG is zeker de juiste stap richting energie-neutraliteit en moet vooral gezien worden als een belangrijke tussenstap.”

Heb jij of hebben jullie al ervaringen kunnen opdoen de BENG? 

“Ja wij verzorgen nu de cursus voor ruim 100 deelnemers” antwoordt Anouk. “Zowel in de abonnementen van Envire die straks ook de Permanente Educatie voor de BENG ontvangen als de losse cursus. Ondanks de beperkende coronamaatregelen hebben wij met incompany online praktijkbijeenkomsten al een grote groep op dit onderwerp bijgeschoold. Dat is leuk om te zien.” 

Jourdain: “In 2015 deden wij onze eerste ervaringen op toen de BENG-indicatoren nog werden berekend met de NEN 7120. Tussen 2015 en eind 2018 hebben wij concepten ontwikkeld en doorgerekend met de toen gevormde BENG-indicatoren en -eisen. Daaraan voldoen was een hele klus, maar bleek mogelijk. Oktober 2018 werden de nieuwe eisen en rekenmethoden gevormd. Wij  hielpen producenten, toeleveranciers en brancheverenigingen met het onderzoek naar de impact van BENG conform NTA 8800 en de gevolgen van de gestelde eisen door BZK en RVO.”

“Eind 2018 en begin 2019 maakten we veel analyses met de NTA 8800 Validatietool in opdracht van producenten bouwmaterialen, installatietechnieken en de branchevereniging voor producenten van isolatiematerialen (NII). De voorgestelde eisen uit 2018 bleken afgezwakt en eenvoudiger haalbaar dan de eisen uit 2015. Wij hielpen o.a. de NII om de eisen alsnog te verzwaren en dat is voor een deel gelukt. Sinds zomer 2020 ontwikkelen wij onze concepten voor zowel nieuwbouw als bestaande woningen verder door zodat ze aansluiten bij de nieuwe BENG eisen van 2021.” 

Gelly: “Wij hebben binnen onze organisatie de BENG cursus van Envire gevolgd om up-to-date te blijven. De eerste BENG berekeningen zijn inmiddels getoetst door diverse collega’s.”

Wat is jou in het algemeen opgevallen met betrekking tot de BENG? 

“Dat het erg toegankelijk is” zegt Anouk. “Ik heb Filosofie gestudeerd en kan de BENG zonder een technische opleiding goed volgen.” 

Jourdain: “De BENG-eisen zijn vrijwel niet aangescherpt en eenvoudig haalbaar voor de meest voorkomende woningtypes, vooral rijwoningen en appartementencomplexen. Er zijn woningen waarbij de energieprestatie zelfs afgenomen is, maar dat zijn uitzonderingen. Gemiddeld presteren de huidige BENG-woningen ongeveer gelijk aan de EPC 0,4-woningen. De BENG is zeer gevoelig voor kleine veranderingen. Een oriëntatieverschil van de woning heeft consequenties voor met name BENG 3 en TOjuli. Dat geldt ook voor (kopers)opties zoals dakkapellen, aanbouwen en glaspuien met openslaande deuren. Een ‘one size fits all oplossing’ is daardoor minder eenvoudig.”
“Soms kunnen woningen met energetisch slechtere maatregelen eenvoudiger aan de BENG-eisen voldoen dan betere varianten. Bijvoorbeeld woningen met een warmtepomp en ventilatiesysteem C voldoen eerder dan dezelfde woningen met balansventilatie omdat ze een grotere warmtebehoefte hebben. Daarmee hebben ze een groter aandeel in de duurzaam opgewekte energie in BENG 3.”

Gelly vindt het opvallend dat er op dit moment nog te weinig gediplomeerde adviseurs werkzaam zijn om de nieuwe bouwplannen af te kunnen melden. “Daarnaast mag de vertaling van de theorie van BENG naar de praktijk naar mijn idee helderder in kaart gebracht worden” zegt ze. “Gelukkig heeft dat binnen Envire de nodige aandacht.”

Wat gaat er volgens jou nog niet goed?   

Anouk: “De wet trad dit jaar in werking op 1 januari. In die maand zagen wij een grote behoefte ontstaan aan BENG cursussen. Dat is opmerkelijk omdat de meeste mensen op dat moment al van de nieuwe wet op de hoogte hadden moeten zijn. Wellicht werd gedacht dat een cursus in deze tijd erg lastig is, maar onze online e-learnings zijn van een kwalitatief hoog niveau. Daarmee kun je ook in deze tijd op een leuke manier leren hoe de BENG wetgeving in elkaar zit.”

“Hoewel BENG geen ontwerptool is, is het toch een goede methode om de energieprestatie voor woningen te optimaliseren” zegt Jourdain. “Wat beter kan is de harmonisatie van de eisen. Die kunnen voor de meest voorkomende gebouwtypen scherper, in veel gevallen zonder hogere (levensloop)kosten.”

Gelly: “De BENG eisen zijn de absolute minimum eisen. Helaas zien we dat minimumeisen in de markt als snel als maximumeisen gezien en vertaald worden. Ik hoop dat we ons ervan bewust zijn dat er veel mogelijk is om de BENG proof-bouwplannen een stuk ambitieuzer te ontwerpen en uit te voeren dan de BENG. Er mag best een stap hoger gezet worden richting ENG bouwen.”

Wat moet er naar aanleiding van jouw ervaringen gebeuren? 

“We moeten met elkaar in de sector verder denken dan het traditionele leren” vindt Anouk. “Vanwege corona kunnen we niet met elkaar in een klasje zitten, maar er zijn in deze tijd veel meer mogelijkheden en oplossingen om samen mooie leerprogramma’s te bedenken voor alles wat op ons afkomt. Denk aan grote zaken zoals de nieuwe Omgevingswet, maar straks ook de MPG bijvoorbeeld.”

Jourdain zegt “als in een volgende aanscherpingsfase ingezet wordt op volledig energieneutrale nieuwbouw (BENG 2-waarde ≤ 0 kWh/m2 en BENG 3 ≥ 100%) neemt dat de onbalans in de huidige eisen weg. Deze verzwaring leidt tot iets hogere bouwkosten (vooral meer PV-panelen), maar ook tot lagere maandlasten. Dit kunnen wij doorrekenen met ons Rekenmodel voor de Economische Prestatie van Gebouwen (REPG®).”

“Er moet veel meer aandacht komen voor het hele traject vanaf het begin van een ontwerp” vindt Gelly. “Ook moet er vaker integraal worden nagedacht over de verschillende onderdelen en de samenhang daartussen. Denk bijvoorbeeld aan de gekozen materialen in het ontwerp, aanbieden van kopers opties, installaties, energieprestatieplaatje, zomercomfort etc. Pas aan het eind van het ontwerp na gaan denken over de energieprestatie van het gebouw en het invullen van een berekening is niet meer mogelijk. Compenseren met eventueel extra PV panelen is niet meer aan orde binnen het BENG stelsel!”


Wat wil jij collega’s in jouw werkveld meegeven met betrekking tot de BENG of iets anders, bijvoorbeeld de Milieu Prestatie Gebouwen (MPG)? 

Anouk: “Ga aan de slag, leid jezelf en/of je team op om bij nieuwe wetswijzigingen proactief te kunnen handelen.”

Jourdain: “Het hogere doel is integrale besparing op de CO2-uitstoot. Hoewel de opzet van de weegfactoren BENG en MPG verschillen en er andere inputgegevens worden vereist ben ik een voorstander van integratie. Dit is technisch mogelijk en mijns inziens ook niet heel lastig. De factor (de)monteerbaarheid zou ik nog wel willen toevoegen, zeker met het oog op circulair bouwen.”

Gelly: “Ik wil mijn collega’s graag meegeven dat ze de volgende stap richting energieneutraliteit (denk aan MPG en BENG), als een uitdaging zouden moeten zien. Het gaat uiteindelijk om gezonde, comfortabele en leefbare gebouwen waarin mensen zich prettig voelen en die vanzelfsprekend energiezuinig zijn. De eisen als BENG en MPG zijn randvoorwaarden.”

Welke vraag heb je gemist? 

Alleen Anouk geeft aan dat ze een vraag heeft gemist. “Ik mis de vraag wat wij vinden van de gedachte achter de wet” zegt ze. “Nieuwe wetgeving is vaak een uitwerking van een hoger doel waarvan wij als maatschappij (als het goed is) vinden dat het anders of beter geregeld zou moeten worden.”

En heb je nog een wens met betrekking tot de BENG? 

Anouk: “Ik hoop dat de BENG zich verder ontwikkelt naar het niveau waarbij wij de aarde een stukje mooier achterlaten voor onze toekomstige generaties.” 

Jourdain: “Mijn wens heb ik hierboven verwoord. Dat is integratie van BENG en MPG waarbij de factor (de)monteerbaarheid toegevoegd wordt.” 

Gelly: “Als de markt voldoende ervaring heeft opgedaan met de nieuwe BENG-eisen mogen die eisen wat mij betreft binnen twee jaar aangescherpt worden; weer een stapje dichter bij de echte ENG. 😊


Bedankt Anouk, Jordain en Gelly voor jullie bijdrage aan dit artikel. InterCom wenst jullie veel succes om de kennis en uitvoering van de BENG verder vorm te geven!


Vanaf 1 januari 2021 is de BENG (Bijna Energie Neutraal Gebouw) van toepassing. Na vijfentwintig jaar rekenen met de Energie Prestatie Coëfficiënt (EPC) moeten we nu een BENG-berekening maken. InterCom vroeg Anouk Dumans – de Hoog, Jourdain Martens en Gelly Sehat naar hun ervaringen daarmee.

Door: Jacomien Wolfkamp

 

Anouk Dumans - de Hoog
Directeur en opleider bij Envire

Joudain Marten
Directeur bij Develop.inc.

Gelly Sehat
Kwaliteitsborger bij PlanGarant

Bouwkunde

sander
gertjan
roy